Yerba Mate

W Brazylii, Argentynie i Paragwaju skąd pochodzi jest uwielbiana i otaczana niemal mistyczną czcią. Pita przez najznamienitsze osobistości i opiewana w licznych dziełach literackich stanowi nieodłączny element i wyróżnik południowoamerykańskiej kultury. Jej niezwykłe właściwości docenili już przed wiekami Jezuici, którzy z uprawy i promocji Yerba Mate w Europie uczynili ważny filar finansowania swego zakonu.

Skąd wzięła się Yerba Mate?

Dokładny moment odkrycia "zielonego złota", jak zwykło się nazywać Mate, ginie w barwnych legendach plemienia Guarani, którego członkowie po raz pierwszy przyrządzili napój z suszonych liści paragwajskiego ostrokrzewu. Ów boski napar, od zarania dziejów zwali oni „Caa Mati”, co w narzeczu keczua oznaczało po prostu „napar przygotowywany w tykwie”. Tykwy zresztą do dziś (pod nazwą calebasse) używa się do przygotowywania i spożywania Yerba Mate. Co w takim razie oznacza samo słowo Yerba? Yerba to przekształcone łacińskie „Herba”, czyli „Zioło”. Sprawcami tego językowego mariażu łacińsko-keczuańskiego byli jezuiccy misjonarze, którzy wraz z konkwistadorami przybyli do Nowego Świata. Obserwując tubylczy zwyczaj przygotowywania w tykwie napoju z zioła, jakim w mniemaniu jezuitów był ostrokrzew, ojcowie ochrzcili go mianem Yerby i… tak już zostało.

Tymczasem, jak już zostało wspomniane, Indianie na długo przed przybyciem białego człowiek raczyli się zielonym napojem dodającym sił i energii. Historię jego pojawienia się na ziemi opowiada jedna z pradawnych legend. Wedle niej, wiecznie zieloną roślinę podarowały pewnemu starcowi boginie Księżyca i Chmur, które zstąpiwszy na ziemię omal nie zginęły rozszarpane przez napotkanego jaguara. Starzec zabił zwierze, a wdzięczne boginie obdarzyły go niebiańskim ziołem, które posłużyć mu miało do przyrządzenia „naparu przyjaźni”. Od tamtej chwili Mate rozpoczęło swój triumfalny pochód przez cały kontynent, a wraz z konkwistadorami dotarło także do wybrzeży Starego Świata...

Jak działa Yerba Mate?

Yerba Mate, poza działaniem pobudzającym, posiada liczne właściwości zdrowotne, o których mówi się nieco rzadziej. Tymczasem prowadzone w połowie lat 60’ ubiegłego wieku we francuskim Instytucie Pasteura badania dowiodły, że ostrokrzew paragwajski to jedna z najbogatszych w witaminy roślin, zawierających w sobie także bogactwo minerałów, aminokwasów i innych kluczowych dla życia składników. Spożywanie Mate pobudza układ odpornościowy, reguluje pracę układu pokarmowego (ludzie regularnie pijący Mate bardzo rzadko cierpią na otyłość!) Napar z ostrokrzewu jest też polecaną alternatywą dla tych, u których kawa wywołuje nerwowość, nadmierne tętno czy potliwość. Pobudzenie, które funduje nam Mate wolne jest od takich skutków ubocznych!

Jak parzyć Yerba Mate?

Spożywanie i przygotowanie Mate otoczone jest rytuałem, którego należy przestrzegać jeśli pragnie się pełnymi garściami czerpać z jej niezwykłego smaku i fantastycznych właściwości zdrowotnych. Tradycyjnie, parzy się ją w wykonanym z tykwy naczyniu zwanym Calebasse i popija niespiesznie z metalowej lub bambusowej rurki – tzw. Bombilli.

Przed pierwszym parzeniem Yerba Mate w nowej Calebasse naczynie trzeba przygotować. Proces ten polega na wypełnieniu tykwy w 2/3 suszem Mate i zalaniu wrzątkiem. Całość należy pozostawić na 24 godziny, a następnego dnia zeskrobać powstały przez noc osad z wewnętrznych ścianek naczynia.

Dobrym pomysłem będzie powtórzenie tego procesu raz jeszcze w celu uzyskania lepszego efektu. Po takim zabiegu każdy kolejny napar przygotowany w tykwie będzie miał odpowiedni smak i aromat.

Kiedy już przygotujemy Calebasse możemy przystąpić do właściwego parzenie Yerba Mate. Aby to uczynić, należy wypełnić naczynie suszem od 1/4 do 3/4 objętości a następnie zalać wodą o temperaturze ok. 75 stopni Celsjusza. Zaparzanie Yerba Mate wrzątkiem pozbawia ją większości wartości odżywczych i uważane jest w jej ojczyźnie za barbarzyństwo i swoiste świętokradztwo. Dlatego bardzo ważne jest dbanie o odpowiednią temperaturę wody!

Do Calebasse wkładamy teraz Bombillę i zanurzamy ją bardzo głęboko w suszu, tak by rurka dotknęła dna tykwy. Możemy już wziąć pierwszy łyk. Osoby, które nigdy wcześniej nie próbowały Yerba Mate będą pewnie zaskoczone jej gorzkim i intensywnym smakiem. Wielu w pierwszej chwili nie ma ochoty powtarzać nowego doświadczenia, ale po upływie kilku minut chęć wzięcia kolejnego łyczka nakłania większość ludzi do ponownego spróbowania naparu… a potem raz jeszcze i jeszcze raz. Mate błyskawicznie urzeka i nie warto się zniechęcać!

Pamiętajmy, że ten sam susz można zalewać wodą wielokrotnie, przy czym tylko pierwszego zaparzania trzeba dokonać wodą o wspomnianej już temperaturze 75 stopni. Kolejne dolewki mogą być chłodniejsze i nie mają wpływu na zawartość naparu. W Argentynie bardzo popularnym widokiem są ludzie przechadzający się ulicami z termosem, dzięki któremu mogą zawsze uzupełnić swoją Calebasse świeżą wodą. W ten sposób można przez cały dzień delektować się smakiem Mate i cieszyć orzeźwieniem, którego dostarcza.

Ciekawostka!

Mate jest jedyną herbatą, którą można „parzyć” również na zimno. Napar taki nosi nazwę „Terere” i jest wyśmienitym pomysłem na walkę z letnimi upałami. O tym skąd wzięła się mrożona Yerba, jak ją przyrządzać i z czym łączyć przeczytać można na naszym blogu: Magazyn Dobrego Smaku - PrzyFiliżance.pl: Terere i "chłodna" wojna